Geschiedenisoverzicht

Water & Visserij
  1421 Elisabethsvloed
  1537 Zalmvisserij
  1847 Eiland van Brienenoord
  1872 Oprichting scheepswerf Piet Smit
  1953 Watersnoodramp
  1965 Van Brienenoordbrug
Bouwen & Wonen
  1072 Kastelen in IJsselmonde
  1447 Adriaen Janszkerk
  1918 Sportdorp
  1945 Groei IJsselmonde
  1956 Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM)
  1958 Hordijkerveld
  1960 Lombardijen
  1965 Groot-IJsselmonde
  1969 Winkelcentrum Keizerswaard
  1973 Klimmende bever
  1979 Beverwaard
  1997 Het nieuwe centrum
  1997 Veranda
Vier 5 mei
  1944 Razzia van Rotterdam
  1944 Hongertochten
  1949 Herdenkingsmonument
  1967 Herdenkingsmonument verplaatst
  1950 Kerk 'Vrede en Verzoening', het 'Verborgen'oologsmonument
  1962 Vereniging Oud Militairen Indië- en Nieuw Guineaugangers
  2003 Uitbreiding herdenkingsmonument
Bestuur
  1450 Ambachtsheerlijkheid IJsselmonde
  1778 Een eigen raad
  1816 Gemeentewapen
  1941 Annexatie IJsselmonde
  1948 Wijkraad
  1978 Deelgemeente IJsselmonde
  2002 Dualisme
  2006 Verkiezingen
Sport
  1901 IJsclub Thialf
  1904 Puck van Heel
  1905 Siem Heiden
  1937 Opening Stadion Feijenoord
  1992 Sportstimuleringsprijs

2500 v.Chr. De eerste bewoners
IJsselmonde werd al bewoond rond 2500 jaar voor onze jaartelling. Bij de bouw van de Beverwaard zijn sporen van bewoning door vissende en jagende boeren gevonden, die hebben behoord tot de zogenaamde 'Vlaardingen cultuur'

 Verspreidingsgebied van de trechterbekercultuur waartoe ook de Vlaardingencultuur behoorde

1072 Islemunda
De oude naam voor IJsselmonde, Islemunda verschijnt voor het eerst in de geschiedenis in 1072 in verband met de bouw van het eerste slot door de Utrechtse bisschop Willem van Gelder, een versterking aan de monding van de Hollandse IJssel. Dit latere kasteel werd gebruikt om tol te heffen op voorbijkomende schepen en ter bescherming van de waterwegen van en naar Utrecht. Van dit slot is nu niets meer terug te vinden.

Oude prent van het kasteel van IJsselmonde

1300 Diedrik
Rond 1300 komt Diederik, pastoor van IJsselmonde in beeld. Dit houdt in dat er een parochie of op zijn minst een kerkje was in deze tijd. Behalve het feit dat IJsselmonde behoorde tot de (katholieke) kerk van Utrecht, is er weinig bekend over het godsdienstig leven van voor de reformatie.

 Waar het allemaal begon

1421 Elisabethsvloed
Een echt dorp is het dan nog niet omdat het land met grote regelmaat overstroomde. Na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 wordt gestart met dijkaanleg waardoor de nog steeds bestaande structuur van een Boven- en Benedenstraat ontstaat. In 1437 is de polder Oost-IJsselmonde bedijkt maar raakt in 1447 nogmaals kortstonding onder water.

 St. Elisabethsvloed

1447 Adriaen Janszkerk
Deze oude kerk is rond 1447 gebouwd, vlak na de laatste dijkdoorbraak. Eerst wordt het koor van de kerk gebouwd (de plek waar het altaar staat), daarna de toren. Als laatste wordt het ‘schip’ gebouwd, het middelste deel van de kerk, waarin de kerkbanken staan.

 Adriaen Janszkerk

1450 Ambachtsheerlijkheid IJsselmonde
De opkomst van IJsselmonde als dorpsgemeenschap is rond 1450. Tot die tijd was IJsselmonde een vrij onbelangrijk aanhangsel van Kralingen. Na die tijd spreken we van de ambachtsheerlijkheid IJsselmonde. De ambachtsheer was een door graaf, kerk of leenheer aangesteld persoon en had de bevoegdheid bepaalde privileges uit te oefenen over de bevolking zoals rechtspraak en belastingheffing.


 Plattegrond uit de vroege periode van het dorp IJsselmonde

1537 Zalmvisserij
Hendrik van Merode koopt in 1537 een overeenkomst voor de visserij van Bolnes tot voorbij Schoonderloo. Het visrecht wasvoorbehouden aan de familie Van Brienen die de rechten verpachtte. Tot 1876 werden de rechten gepacht door het visserijbedrijf 'De Merode' dat gevestigd was op de Groeneplaat, het latere Eiland van Brienenoord. Na 1876 werden de rechten overgenomen door 'De Goede Verwachting' dat gevestigd was op de buitengorzen in het oosten van IJsselmonde. In 1880 worden er maar liefst 100.000 zalmen gevangen.

 Zalmvisserij
Aan het eind van de achttiende eeuw nam de vangst dramatisch af ten gevolge van de vervuiling van het oppervlakte water door de industriële revolutie, overbevissing en door het nieuwe rioleringsstelsel van de gemeente Rotterdam. Al het afvalwater loost de stad voortaan in de rivier.
1570 Reformatie
Behalve het feit dat IJsselmonde behoorde tot de (katholieke) kerk van Utrecht, is er weinig bekend over het godsdienstig leven van voor de reformatie. De kerk of het godsdienstig leven is van grote invloed geweest op de geschiedenis van IJsselmonde.  Adriaen Jansz. van Berckenwoude luidt voor IJsselmonde een nieuw tijdperk in. Nadat hij demonstratief brak met de katholieke leer en op de manier van de Hervormden ging preken, werd hij in 1570 het slachtoffer van de gevreesde hertog van Alva. De wurging en verbranding van Adriaen Jansz. betekende voor de katholieke kerk het verlies van de IJsselmondse parochie. Na de reformatie is IJsselmonde overwegend protestants geworden.
1678 Blikseminslag Kerk
In juni 1678 werd IJsselmonde zwaar getroffen toen de bliksem in de kerk sloeg en deze geheel afbrandde. Pas in 1681 wist dominee Petrus Massis genoeg geld bij elkaar te krijgen om met de herbouw te kunnen aanvangen.


 Adriaen Janszkerk en Koetshuis in vervlogen tijden
1688 Negenjarige Oorlog
In 1688 breekt de Negenjarige Oorlog of Engelse successieoorlog uit. De Engelsen sturen hun Koning Jacobus de Tweede weg en vragen de Nederlandse stadhouder Willem de Derde om op de troon plaats te nemen. Willem de Derde is namelijk de schoonzoon van Jacobus de Tweede. Willem scheept zijn leger in richting Engeland om de troon te claimen. Maar Jabocus laat zich natuurlijk niet zo maar wegsturen. Hij vraagt militaire steun aan Lodewijk de Veertiende en een deel van de strijd vindt plaats in het zuidelijk deel der Nederlanden. IJsselmonde ligt op de route van Engeland richting het strijdperk. De vele soldaten en hun paarden hebben onderdak en voedsel nodig. De opvang van de militairen kost het dorp veel geld, maar de inwoners ontvangen geen schadevergoeding. De ‘Vrede van Rijswijk’ bezegelt in 1697 de vrede tussen de strijdende partijen.


Negenjarige oorlog oorzaak van komt Paardenmarkt
1701 Paardenmarkt
De traditionele paardenmarkt is gestart in 1701(vanaf 1978 weer in ere hersteld) trekt jaarlijks op de laatste woensdag van de maand juni velen naar het oudste stukje van de deelgemeente, waaronder vele ex-bewoners van het dorp die de gelegenheid aangrijpen voor het aanhalen van de banden met de voormalige woonomgeving en oude kennissen en vrienden. Dit evenement, dat een week duurt, bestaat behalve de paardenmarkt op woensdag uit een kermis, een braderie, een bingo en ringsteken en speelt zich af op en nabij het IJsselmondsehoofd en de Kasteelweg.


In 1978 startte de Paardenmarkt (officieel paardenbraderie) weer opnieuw na een onderbreking vanaf 1950
1778 Een eigen raad
De bevolking telde in 1778 zo'n 1000 zielen die werden bestuurd door een eigen raad. Deze raad mocht onder anderen beslissen over de brandweer, het onderwijs, de politie, verbetering van wegen en het organiseren van de jaarlijkse paardenmarkt, die nu nog steeds jaarlijks gehouden wordt.


Kasteel in 1732
1800 Uitgebreid grondgebied
Tijdens de Franse overheersing aan het begin van de negentiende eeuw kreeg de gemeenteraad van IJsselmonde als taak het bijhouden van een burgerlijke stand en een bevolkingsregister.
Het grondgebied van IJsselmonde omvatte toen een groot deel van het huidige Rotterdam-Zuid, en strekte zich uit tot waar tegenwoordig de wijken Katendrecht en Feijenoord liggen. Ook het tegenwoordige Lombardijen, dat sinds 1991 deel uitmaakt van onze deelgemeente, was destijds al IJsselmonds grondgebied.


Uitgebreid grondgebied
1816 Gemeentewapen
Het gemeentewapen dateert van 1816. De klimmende bever
van goud is omgeven door een veld van lazuur (blauw)
met twee banden van keel (rood).


Gemeentewapen van IJsselmonde
1847 Eiland Van Brienenoord
Het Eiland Van Brienenoord (21 ha) ligt onder de Van Brienenoordbrug. Een mooi stukje IJsselmonde, met een rijke geschiedenis. Het eiland ontleent zijn naam aan Baron van Brienen. Hij koopt in 1847 drie eilanden, die later samen het Eiland Van Brienenoord werden.


Verzandingsproces in de bochtige rivier
1872 Oprichting scheepswerf Piet Smit
Op 2 januari 1872 koopt Piet Smit (1848-1913) een scheepswerf en machinefabriek in Slikkerveer. De zaken gaan zo goed, dat het bedrijf in 1893 verhuist naar de polder Varkenoord. Op het hoogtepunt werken er zo’n 2600 mensen op de scheepswerf.


Scheepswerf Piet Smit
1899 Kasteel afbreken
In 1899 werd besloten het kasteel af te breken, maar het in 1662 gebouwde koetshuis bleef bestaan; het is in 2004 samen met de Adriaen Janszkerk opgeknapt.


Kasteel eind 19e eeuw
1901 IJsclub Thialf
De zomerweide aan de Reyerdijk was bijna 100 jaar lang een begrip in IJsselmonde. Elke herfst zette ijsclub Thialf de wei onder water, waarna de vorst de rest deed. Duizenden liefhebbers maakten van de natuurijsbaan gebruik en vele inwoners hebben daar hun eerste schaatslessen gekregen.


IJspret op de Thialf
1904 – 1984 Puck van Heel
Op 21 januari 1904 wordt Gerardus Henricus van Heel geboren. Als 15-jarige meldt hij zich aan bij Feyenoord. Daar speelt hij van 1923 tot 1940 als middenvelder in het eerste elftal. Op 29 maart 1925 maakt hij zijn debuut in het Nederlands elftal. In totaal speelt hij 64 wedstrijden met het nationale team. Daarmee was hij tot eind jaren zeventig Nederlands recordinternational.


Puck van Heel
1905 - 1993 Siem Heiden
Siem Heiden is zonder twijfel de meest succesvolle sporter uit de geschiedenis van IJsselmonde. Tussen 1928 en 1934 nam hij deel aan alle wereldkampioenschappen schaatsen.
Hij behaalt in 1928 de elfde plaats op de Olympisch Spelen in Amsterdam. In 1933 rijdt hij wereldrecords op de 3.000 en 5.000 meter.  Zijn nationaal record op de 10.000 meter staat 20 jaar lang in de boeken (1929 – 1949).


Siem Heiden in zijn element
1918 Sportdorp
In 1918 werd begonnen met het bouwen van Sportdorp, het oostelijke deel. Dit eilandje temidden van de weilanden heet dan officieel Tuindorp IJsselmonde.


Sportdorp vanaf het Schippersinternaat
1937  Opening Stadion Feijenoord
De officiële naam luidt Stadion Feijenoord (hoewel op de foto Stadion Feyenoord staat, maar dit is een fout van de lettermaker tijdens de bouw, die later nooit meer hersteld is), maar de meeste mensen kennen het sportcomplex als het Feijenoordstadion of De Kuip.
Drijvende kracht achter de bouw van dit stadion was Feyenoord voorzitter Leen van Zandvliet. Het stadion werd ontworpen door de architect Leendert Cornelis van der Vlugt. Met de bouw werd in 1935 begonnen en op 27 maart 1937 kon het voor die tijd hypermoderne stadion in gebruik worden genomen.


De Kuip in IJsselmonde sedert 1937
1941 Eind aan zelfstandigheid
Aan de eeuwenlange zelfstandigheid van IJsselmonde kwam in 1941 een einde toen het werd ingelijfd bij Rotterdam.
1944 Razzia van Rotterdam
In de Tweede Wereldoorlog hield de Duitse bezetter regelmatig razzia’s. In Rotterdam vond op 10 en 11 november een grote razzia plaats, de Razzia van Rotterdam. Hierbij zijn ongeveer 50.000 Rotterdammers van 17 tot 40 jaar oud opgepakt en naar De Kuip gebracht.


Razzia van Rottedam
1945 Start groei
Na 1945 is het overgrote deel van IJsselmonde gebouwd. De echte groei begon eigenlijk met de bouw van Sportdorp net voor en tijdens de oorlog. In de vijftiger jaren werden woningen gebouwd ten noorden van de Van Hoochstratenweg en daarna de '301 woningen' of Sagenbuurt en het Zomerland


IJsselmonde in de zestiger jaren van de 20e eeuw
1948 Wijkraad
Kort na de oorlog startte de gemeente Rotterdam reeds met een beleid van decentralisatie, vooral gericht op de geannexeerde voormalige zelfstandige gemeenten aan de rand van de stad. In 1948 werd de eerste wijkraad geïnstalleerd ten behoeve van de ruim 9.000 inwoners van IJsselmonde.


IJsselmonde in de veertiger jaren van de 20e eeuw
1949 Herdenkingsmonument
Na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) wilde IJsselmonde een monument. Om de slachtoffers van de oorlog te herdenken, maar ook om de bevrijding te vieren. Beeldhouwer P.B. van den Eynde kreeg de opdracht een beeld te maken. Op 4 mei 1949 was het Herdenkingsmonument IJsselmonde klaar en werd het aan de Bovenstraat geplaatst.


Monument aan de Bovenstraat
1950 Kerk ‘Vrede en Verzoening’, het 'Verborgen' oorlogsmonument
Op de hoek van de Bandeloodijk en de Reyerdijk staat sinds de jaren vijftig een rooms-katholieke kerk. Hierin huist de parochie Emmaüsgangers, die door katholiek Nederland in 2001 tot Parochie van het Jaar gekozen werd. De kerk is ontworpen als gebedshuis én oorlogsmonument.


Kerk "Vrede en Verzoening"
1953  Watersnoodramp
In de nacht van 31 januari stuwen springtij en een noordwesterstorm het Noordzeewater tot enorme hoogte. Ook in IJsselmonde klinken de sirenes en luiden de klokken om de inwoners te waarschuwen. Brandweer, politie en heel veel vrijwilligers gaan meteen aan de slag. Zij leggen versterkingen aan en maken dammen om het water van de huizen weg te leiden. In IJsselmonde valt de schade gelukkig mee. Tot een echte dijkdoorbraak komt het niet. Wel raakt de dijk op achttien plekken zwaar beschadigd en zijn tientallen woningen door het water aangetast. Vooral op de Bovenstraat en de Oostdijk is er veel schade, maar er vallen geen slachtoffers.


Watersnoodramp
1956  NAM Olievelden
Nadat de Nederlandse Aardoliemaatschappij in 1956 startte met de eerste boringen in deze omgeving is Groot-IJsselmonde als het ware om de boorlocaties heen gebouwd. Er lagen in totaal 20 (van de 30) boorlocaties van de NAM binnen de bebouwde omgeving van de wijk Groot-IJsselmonde. In de jaren negentig liep de rentabiliteit van dit tweede grote aardolieveld van Nederland dermate terug dat de NAM besloot om vanaf 1994 de boorlocaties op te ruimen en terug te geven.


Ja-knikker van de NAM voor de (gesloopte) Zomerlandkerk
1958 Hordijkerveld
De buurt Hordijkerveld werd tussen 1958 en 1963 gebouwd. Voordien was het een landelijk gebied met alleen lintbebouwing langs de dijken. In de Tweede Wereldoorlog heeft het een tijdlang onder water gestaan vanwege inundatie.


Hordijkerveld in aanbouw
1960 Lombardijen
De wijk Lombardijen is gebouwd rond het begin van de zestiger jaren, tijdens een explosieve groeiperiode van Rotterdam-Zuid.


Lombardijen in de tachtiger jaren van de 20e eeuw
1965 Groot-IJsselmonde
De wijk Groot-IJsselmonde is voornamelijk gebouwd tussen 1965 en 1975. De belangrijkste ontwikkelingen in deze wijk, vanaf 1978, liggen in het centrum en langs de oude dijkenstructuur. De aanwezigheid van de Nederlandse Aardoliemaatschappij heeft in deze periode ook een rol van betekenis gespeeld.


IJsselmonde eind zestiger jaren van de 20e eeuw
1965 Van Brienenoordbrug
Op 1 februari 1965 opent toenmalig koningin Juliana (1909-2004) de Van Brienenoordbrug voor het verkeer. Eindelijk, want de plannen zijn er al sinds de jaren dertig. Maar eerst gaat het budget naar de bouw van de Maastunnel en dan breekt de oorlog uit. Pas in 1961 start het bouwrijp maken van de grond en een jaar later staat de naam vast: Van Brienenoordbrug. Naar het kleine eiland onder de brug dat ooit van baron A. W. van Brienen was.


Bouw eerste Van Brienenoordbrug
1967 Herdenkingsmonument verplaatst
Het beeld stond tot 1967 aan de Bovenstraat. Daarna is het verplaatst naar de hoek van de Cranendonckweg en de Kasteelweg.


Uitbreiding herdenkingsmonument
1969 Winkelcentrum Keizerswaard
Na de opening in 1969 vond half jaren tachtig de eerste belangrijke uitbreiding plaats van het winkelcentrum aan de Keizerswaard met de bouw van 400 vierkante meter bedrijfsruimte onder een woontoren.


Bouwbord van het winkelcentrum
1960/1970 Groei van de wijken
In de zestiger en zeventiger jaren ging de bouw steeds sneller. Gestart werd met Lombardijen. Hordijkerveld, Tuinenhoven, Reyeroord, Groenenhagen en Kreekhuizen volgden. In de tachtiger jaren werd de Beverwaard gebouwd.


Een van de vele eerste palen in Groot IJsselmonde
1973 Klimmende Bever
Oorspronkelijk was de Klimmende Bever aan de Herenwaard 25 een zogenaamd multifunctioneel wijkgebouw met een theater,foyer, bar, vergaderruimtes, jongerensoos, zalenruimte voor feestjes en partijen en hobbyruimtes voor pottenbakken, timmeren, geluids- en beeldtechniek enz.


De Klimmende bever in de jaren zeventig van de 20e eeuw
1978/1980 Deelgemeenteraad
De deelgemeente IJsselmonde is in 1980 officieel opgericht (van 1978 tot 1980 was het een decentraal bestuurde wijk in de vorm van een wijkraad nieuwe stijl).


Affiche om te gaan stemmen
1979 Beverwaard
De voormalige weilanden, ingeklemd tussen de A16 en de Ridderkerkse wijk Bolnes, zijn tussen eind jaren zeventig en begin jaren negentig bebouwd met woningen, scholen, winkels en bedrijven. De wijk is levendig met relatief veel groen.  Bij de opzet van de Beverwaard is gebruik gemaakt van de verkaveling van de aanwezige sloten. De noord-zuid lopende singels met dwars daarop de centrale ‘Oude Watering’ bepalen voor een groot deel het aangezicht van de wijk.


Luchtfoto van de Beverwaard eind 20e eeuw
1987 Piet Smit failliet
De teloorgang in de Nederlandse scheepsbouw leidde uiteindelijk tot het failliet van de scheepswerf Piet Smit in september 1987. In februari 1988 vond in het Feyenoordstadion de verkoop van de inventaris plaats.

1990 Van Brienenoordbrug
Door de snelle groei van het autoverkeer kan de enkele brug de verkeersdruk niet meer aan. Daarom werd in 1986 gestart met een verbreding. Op 1 mei 1990 is de tweede Van Brienenoordbrug in gebruik genomen.

 Bouw tweede Van Brienenoordbrug

1991 Lombardijen bij de deelgemeente
Lombardijen en IJsselmonde hebben een gezamenlijke geschiedenis waar een forse hap tussenuit is. Aanvankelijk behoorde het grondgebied waarop later Lombardijen werd gebouwd tot de gemeente IJsselmonde. Bij de vorming van de deelgemeente in 1978 werd de wijk aanvankelijk niet herenigd met IJsselmonde. Dit gebeurde wel na een herindeling van het deelgemeentelijk grondgebied per 1991.

 Lombardijen in de tachtiger jaren van de 20e eeuw

1992 Sportstimuleringsprijs
De deelgemeente IJsselmonde besluit in 1992 een prijs in te stellen die sporten aanmoedigt en vernoemt de prijs naar Siem Heiden.

 Zwemster Sabrina Charehbili ontvangt de Siem Heiden Sportprijs uit handen van portefeuillehouder Karel Jungheim

1997 Het nieuwe Centrum
IJsselmonde is van een klein dorpje uitgegroeid tot een deelgemeente met zo’n 60.000 inwoners. Volop groei en ontwikkeling dus. Daarom heeft de deelgemeenteraad in 1997 de Ontwikkelingsvisie gemaakt. Onderdeel van deze visie is een echt stadshart. Winkelcentrum Keizerswaard is het ‘hart’ en krijgt een gezellig plein met een nieuwe bibliotheek, winkels, cafés en restaurants. En een station voor trams en bussen, zodat je makkelijk naar het nieuwe stadshart kunt reizen.

Bouwbord voor het nieuwe centrum van IJsselmonde in 2007

1997  Veranda
In 1997 wordt de eerste paal geslagen van de nieuwe buurt De Veranda. De buurt ligt op het voormalige terrein van de NV Machinefabriek en Scheepswerf P. Smit Jr. Naast woningen beschikt de buurt ook over een megabioscoop en het districtskantoor van de politie.

 De op een na grootste bioscoop van Nederland op de Veranda

2002 Dualisme
Evenals voor gemeenten geldt ook voor deelgemeenten sinds 2002 het zogenaamde duale bestel. Het dagelijks bestuur en de deelgemeenteraad zijn twee zelfstandig functionerende organen. In de deelraad zitten 25 gekozen volksvertegenwoordigers. Samen stippelen zij het beleid uit voor IJsselmonde. De uitvoering van hun plannen laten zij over aan het Dagelijks Bestuur. De deelraad heeft eigen ambtelijke ondersteuning in de vorm van een raadsgriffier en een raadsgriffie. De griffie is formeel een aparte organisatie en maakt geen onderdeel uit van het ambtelijk apparaat dat het dagelijks bestuur ondersteunt.

 De deelraad in 2003

2003 Uitbreiding herdenkingsmonument
In 2003 zijn twee zwerfkeien bij het herenkingsmonument  aan de Cranendonckweg geplaatst. De ene steen is voor oud-Indiëgangers. De tweede steen is bedoeld voor mensen die omkwamen door geweld. Ook die steen heeft een tekst: ‘Ter eerbiedige nagedachtenis aan de slachtoffers van oorlogsgeweld, zinloos geweld en rassenhaat en hen die hun leven gaven tijdens de uitvoering van hun opdracht tot herstel van orde en vrede’.

 Nederlands-Indië

2006 Verkiezingen
Op 7 maart 2006 hebben de IJsselmondenaren een nieuwe deelgemeenteraad gekozen. De 25 raadszetels zijn als volgt verdeeld: PvdA 10 zetels, Leefbaar Rotterdam 8 zetels, CDA 2 zetels, Huurdersvereniging IJsselmonde 2 zetels, Christen Unie/SGP, VVD  en GroenLinks ieder 1 zetel.

 Stemmachine in 2006